Edge Rewrite
// HTMLRewriter · presentation

This page was redesigned at the edge.

Cloudflare fetched the original article and streamed it through HTMLRewriter to apply an entirely new visual system without rebuilding the source page.

Jump to content

Draft:The Musabay Family Tree

From Wikipedia, the free encyclopedia

The Musabay Family Tree

Musbaylar Aile derihi


Musabaylar jemetining 7 ewlad - ejdatliri towendikiche

Musabaylar Ejdadliri : --Muhemmedeli—Abduleziz---Abdumijit-- Turdi Qum

(Puli kop, shunga Turdi qum dep ataydikentuq)---Abdul-Rasoul (Abdursul)—

Haji Musa Sheikh (Musahajim) ---Muhammad Hussein Afandi ( Husenbay Haji) , we  

Bahawudunbay Afandi aka-ukilar we ularning qerindashliridin  dawam

qilip kelmekte.

Musabaylarning 7 ejdatlirining  yurti --Kashkar shehrining Gherbiy shimalidiki

Ustun artush yezisining Iksaq Kentidur

Musabaylar jemetining 7 ewlad - ejdatliri towendikiche

PART I

Root of Musabay Family

Musabay jemetining kelip chiqishi.
1 Muhemmedeli
2 Abduleziz
3 Abdulmijit
4 Turdi qum
5 Abdul-Rasoul (Abdursul)
6 Haji Musa Sheikh (Musahajim)

(Haji Musa Sheikh )Musahajimning perzentliri

Musahajimning  3 Ayalidin 8 perzenti bolghan.

In below all text: Haji Musa Sheikh will be recorded Musahajim, Muhammad Hussein Afandi will be recorded Husenbay hajim

1-Ayali Safura Hanimdin 1. Muhammad Hussein Afandi (Husenbay Hajim )  
2. Bahawudunbay
2-Ayali Suzuk Hanimdin 3. Obulhesen I Haji
4.Hesamidin Haji
5. Hepira Henim
6.Abdulla haji (Abla Haji)
3- Ayali Hamida Hanimdin 7. Omara Henim
8. Imammuhammad

Musabaylar Jemetining ejdatliridin Muhemmedelidin – Husenbay,

Bahawudunbaylarghiche hemmisi Ustun Artushning  Iqsaq Kentide tughulghan.

We  Muhemmedelidin –Musahajimghiche hemmsi ana yurti --iksaqta  wapat

bolghan. Iksaqtiki kok Gumbezde bularning mazarliri bar.

1800- yillarning  ikkinji yerimide Musahaji, keyin  Husenbay we

Bahawudunbaylar tijaritining kop qismini  Ghuljigha  yotkigendin keyin,

asta -asta Musabaylar Ailisining kop qismi  Ghuljigha  yerleshken. Husenbay we

Bahawudunbaylarning perzentliridin bir qismi  Urumchige yerleshken.

Peqet  Bawdunbayning 3- oghli Abulela Artush, Qashqardiki  barliq yer -mulukler, Dukkanlar, Ulughchat we bashqa yaylolardiki  charwa-mallargha mes’ul bolup, Musabaylarning qedimi jayi -iksaqtiki oyide qalghan.

Omara Hanimning ewladliridin bir qismi qeshqerde qalghan,  shulardin biri Qeshqer shehri orda meheliside turushluq,  Ayshemhan, we  oghli,  Memetzunun.  we Qeshqer tawuzda olturushluq Abdughopur,  Obulhesen I Hajining oghli.

PART II

BEGINNING OF MUSABAY FAMILY and USING “MUSABAY” AS FAMILY NAME

After Haji Musa Sheikh (Musahajim)'s death,  Haji Musa Sheikh (Musahajim)'s inheritance was distributed to his 8 children from 3 wives.  Musahajim's two sons - brothers Muhammad Hussein Afandi (Husenbay hajim ) and Bahawudunbay from his first wife, Ms. Sopura,  joined their business and continued to operate it together.  They have expanded their business from the south to the north of the motherland and to the countryside to Europe.

(Haji Musa Sheikh )Musahajim's remaining six children had their own separate properties and livestock in the places where they lived.

In the late 19th century, in St. Petersburg, the capital of Russia, brothers (Muhammad Hussein Afandi ) Husenbay Hajim and Bahawudunbay joined forces to establish the "Musabay Brothers" company.

In 1909 these brothers with name of their company name “ Musabay Brothers” built the Musabay leather factory in ili/Ghulja city.

Picture of contact:

These two brothers then chose the name "Musabay" as their family name (surname, last name) according to the rules of Europe, Russia and Turkey. Since then, the heirs of these two brothers have been using Musabay as their family name.

In Russia, and later in the Soviet Union, Musabayev (Мусабаев) was used for men and Musabayeva (Мусабаева) used for women. 

Husenbay Hajim and Bahawudunbay's younger brother Obulhasen I, and another younger brother Ablahajim's son Anwar only used the “Musabay” as their last name as below:

  Obulhasen I Musabay and Anwar Musabay

They were not Musabay family heirs.

***********************************

(Muhammad Hussein Afandi ) Hüsenbay Hajim passed away in 1926, and Bahawudunbay passed away in 1928. Following this, the descendants of these two men continued to conduct business together for two years. Subsequently, in 1930, they divided the inheritance in accordance with their company's established terms; Sabit Musabay (who died in Turkey in 1972) represented Hüsenbay Hajim’s heirs, while Ismail Musabay (who died in Urumqi in 1979) represented Bahawudunbay’s heirs in the division of the estate. The total assets amounted to 1,562,137,193.00  Ili currency units and 23,161,665.00 Mexican pesos (foreign currency); of this, Sabit Musabay took 54%—comprising 843,554,084.00 Ili currency units and 12,507,299 .00 Mexican pesos—and distributed it among his paternal siblings in accordance with the company's regulations. Ismail Musabay took the remaining 46% of the total assets—comprising 718,583,099 .00 Ili currency units and 10,654,000.00 Mexican pesos—and distributed it among his own paternal siblings in accordance with the company's regulations.

Abdulaziz Musabay (died in Urumqi in 1984), Ablehey Musabay (died in Turkey in 1970), and Mijit Musabay (died in Tashkent, USSR, in 1973) were the sons of Husenbay Hajim from his second wife.  

Ablehet Musabay (died in Ghulja in 1987), Talat Musabay (died in Saudi Arabia in 1999; buried in Turkey), Nilufar Musabay (died in Paris in 1982), and Dilnawaz Musabay (died in London in 1984) were the children from his third wife. Hüsenbay Hajim’s children are categorized based on their mothers.

Bahawudunbay's children are also categorized based on their mothers.

Subsequently, the children of Husenbay hajim  and Bahawudunbay engaged in joint business ventures in certain areas (specifically Leather factory operations, ) while conducting other business activities independently.

Among them, Ismail Musabay participated in the East Turkistan Republic  in 1944, serving in roles such as head of the arms procurement department and head of the currency issuance department, and head of Treasure department for the East Turkistan Republic Government; he was twice awarded the Order of for the East Turkistan Republic Government. Following the Chinese invasion of the East Turkistan, he forcedly underwent training at the Institute of Nationalities and served as Deputy Secretary-General of the “ Shinjang” Uyghur Autonomous Region's Federation of Industry and Commerce.

After the Musabay family's leather factory  completely transitioned to the Chinese state-private joint venture in 1955, Abdulaziz Musabay  forcedly served in various capacities, including as a committee member of the National Federation of Industry and Commerce, “Shinjiang” Uyghur Autonomous Region;  a member of the “Shinjang”  Uyghur Autonomous Region's Political Consultative Conference;  deputy director of the  “Shinjang” Uyghur Autonomous Region's Federation of Industry and Commerce; and director of the Urumqi City Foodstuffs Company.

Other heirs punished in different ways, some of them sent long term jail term..[4]

Since 1978,  China allows to do business.  in Urumqi, Obulhesen  II Musabay—the grandson of Bahawudunbay (through his son Abdulela)—is following in his forefather's footsteps by expanding his business operations both domestically and internationally. He built half capability Leather factory in Jalalabad city, Kyrgyzstan, and Taldykorgan city, Kazakhstan in beginning 1990s.

(These materials were drawn from Shirip Hushtar's book “The Musabay Family and Their Enterprise” published late 1980 in Urumchi, and the "Musabay Archive" held in the Ili Prefecture archives. Disclosed for some scholars and one member of Musabay family Qeyum Musabay in late 1980s)

*****************************

When the Musabays  or Musabay families are mentioned the descendants of Husenbay Haji (Muhammad Hussein Afandi)  and Bahawudunbay.  When we say the Musabay family, it means the family of these (Muhammad Hussein Afandi) Husenbay Hajim and Bahawudunbay families and their Heirs.

The Musabay’s leather factory in Ghulja city was built by Husenbayhaji and Bahawudunbay two borothers share.  54% share was for Husenbayhaji, 46% share was for Bahawudunbay. 

When the last Musabay family leather factory share was distributed in 1978. 54 percent of the shares belonged to the descendants of Husenbay haji and 46 percent to the descendants of Bahawudunbay.

This was first and last share distribution for ever, since China confiscated Musabay Family whole assets, included the Leather factory.

The Musabay brothers, Husenbay  hajim and Bahaudunbay while expanding their business internationally, also established stable trading centers in their homeland.

They had given much attention and invested in the Uyghur education reform.

Special attention was paid to improving the cultural level of the Uyghurs.

1920 to 1934, during a period of instability in East Turkestan, (Shinjiang), the Musabay family minted gold coins and copper coins to ensure the smooth running of their family business and provide workers with stable jobs and wages. They used gold coins for foreign trade and copper coins for domestic trade.

With establishment of the Musabay Leather factory in Ili city (Ghulja city) the Musabay brothers Husenbay hajim and Bahawudunbay built total  5 complexes:

1. the central control center – they call it “Kontor Qoru,” all Musabay Family Business were controlled in this place.  Location was curren Ghulja/Ili citi public square, the city old police department building

2. Factory complex, they called it “Zawud Qoru”. Location was today’s Ili Leather factory in Ili city.

3. Schools complex, they called it: “Mektep Qoru”. Location was today’s Ili Normal University in Ghulja/Ili city.

4.  The complex that use for Families activities. Live there with all family members together, rase and educate the children there. They called it “Bagh Qoru”.  After Chinese invaded EastTurkistan, this place is being “Ili Prefecture Chinese communistic party head quarter” until today.

5. Wash wool factory, they called it “Moyka Qoru”. Location was behind today’s Ghulja/Ili city Hospital.

These 5 complexes belonged to Husenbay  hajim and Bahawudunbay descendants/Heirs.  When Communist China invasion of   the whole East Turkistan / homeland of Uyghurs, The Communist Chinese government confiscated all Musabay family assets. Arrested some of the family members and sentenced long term jail.

The Musabay family’s -- Muhammad Hussein Afandi (Husenbay Hajim) and Bahawudunbay had common share properties in Saudi Arabia.  one property was in Madina, and Three properties were in Makka city in Saudi Arabia, they called it “Musabaylar weqpe” =” Musabays Foundations”

The three residential buildings located in Makkah Al-Mukarramah, Al Shulaibika District, Zuqaq Al-Hafra, and subsequently endowed as a Waqf on 16 Dhu al-Hijjah 1324 AH.

These  “Musabays Foundations”  were Used for Haj pilgrims in haj period and Omrehej.

When Muhammad Hussein Afandi (Husenbay Hajim) went to haj, he bought these weqpes /Properties.  One was in Madina, three were in Mekka, very close to masjid Herem.

(Muhammad Hussein Afandi )Husenbay hajim’s eldest son Sawud Musabay sold the Madine weqpe /property in 1960s,

  The Musabay weqpes -Foundations (properties) in Mekke city belonged to Muhammad Hussein Afandi (Husenbay )Hajim and Bahawudunbay descendants/Heirs.  Because the weqpes/properties  were purchased used the joint  with his brother Bahawudunbay “ Musabays” company’s fund when Muhammad Hussein Afandi (Husenbay Hajim) went to haj.    

The weqpes/properties in Makka city were demolished when The Masjid Herem expansion in 2000s. 

PART II (in Uyghur)

“MUSABAY” DIGEN FAMILINING   QOLLINISHI WE MUSABAY AILISINING BASHLINISHI - DAWAMI

Musahajim wapat bolghandin keyin, Musahajimning mal-Mulki 3 anidin bolghan sekkiz perzentige miras qilip bolungen.  Bir ana Sopuradin bolghan  aka -uka (Muhammad Hussein Afandi ) Husenbayhaji we Bahawudunbay aka -uka ikkeylen miraslirini birleshturup,  birliship tijaret qilghan. Ularning tijaretliri weten ichidin chetellergiche kengeygen.

Musahajimning qalghan  alte perzentlirining  ozliri turushluq jaylarda ayrim  -ayrim Mulukliri  we charwa-malliri bar  idi. bular tijaretlirini ayrim-ayrim qilghan.  

1800- yillarng axirliri  Rossiyening paytexti Santpeterburgta  aka – uka Husenbay we Bahawudunbay ikkeylen birliship:  “ Musabay qerindashlar “ shirkitini qurghan.

Bu aka-ukilar shundin etibaren Rossiyening qaidisi boyiche “Musabay “  digen isimni ozlirining ailisining aile ismi  ( Famile nami) qilip tallighan. Shundin etibaren bu ikki Aka –Ukining   ewladliri- warisliri  “Musabay “ digenni aile ismi  ( Famile Name), ( Soyat)  qilip qollinip kelmekte.

Rossiye, keyinche Sowet ittipaqida  “ Musabayev ((Мусабаев)) “ dep erlerge, “Musabayiva “  (Мусабаева) dep ayallargha qollinip kelgen.

“Musabay” diyilgende, normalda HusenbayHajim  we Bahawudunbay bu ikki aka-ukining ewladlirini korsitidu. 

(Muhammad Hussein Afandi ) HusenbayHajim  we Bahawudunbay ning ukisi Obulhesen I  we  yene bir ukisi Ablahajimning oghli Anwerlerning familisimu Musabay. Bu ikkeylen  peqetla “ Musabay” ni  aile ismi qilipla qollanghan.

**********************

(Muhammad Hussein Afandi )Hüsenbayhajim 1926-yili, Bahawudunbay 1928-yili wapat bolidu. Shuningdin kéyin mushu ikki atidin bolghan ewlad lar ikki yil bille tijaret qilidu. Kéyin shu shirket tüzümi boyiche1930-yili miras bölüshidu, bu chaghda Hüsenbay hajimning warislirigha wakaliten uning chong oghli Sabit Musabay (1972 _ yili türkiyide wapat boldi ), Bahawudunbayning warislirigha wakaliten uning chong oghli Ismayil Musabay ( 1979 _ yili ürümchide wapat boldi ) wekil bolup miras teqsimini alidu. Pütün mal - mülük 1 milyard 562 milyon 137 ming 193 som ili tawarni aqcha we 23 milyon 161 ming 665 som méksika puli ( tashqi péréwot ) bolup, buning %54 i  843 milyon 554 ming 84 som ili tawarini aqcha, 12 milyon 507 ming 299 som méksika pulini  Sabit Musabay élip bir atidin bolghan qérindashlirigha shirket tüzümi boyiche teqsim qilip biridu. Qalghan umumiy mal _ mülükning %46 i  718 milyon 583 ming 99 som ili tawarini aqcha we 10 milyon 654 ming som méksika pulini Ismayil Musabay élip özining bir atidin bolghan qérindashlirigha shirket tüzümi boyiche teqsim qilip biridu.

Hüsenbay hajimning

2 _ ayalidin bolghan Abduleziz Musabay( 1984 _ yili ürümchide wapat bolghan ) Ablehey Musabay( 1970 _ yili türkiyide wapat boldi ), Mijit Musabay( 1973 _ yili sowét  Tashkentte  wapat boldi ) lar bir bolidu.

3 _ Ayalidin bolghan Ablehet Musabay (1987 _ yili Ghulja shehiride wapat bolghan ), Telet Musabay (1999-yili Sa'udi arabistanda wapat boldi, Turkiyege depne qilindi), Nilufer Musabay (1982 _ yili Parijda wapat boldi ), Dilnawaz Musabay( 1984 _ yili londonda wapat boldi ) lar bir bolidu. We miraslirini bolushidu.

Bahawudunbayning perzentlirimu anilirini asas qilip bölünidu.

Shuningdin kiyin Hüsenbayhajim bilen Bahawudunbay baliliri melum shekilde bille tijaret qilidu ( zawut tijariti bilen ), bashqa jehetlerde öz aldigha tijaret qilidu.

Bularning arisida Ismayil musabay 1944 _ yili uch wilayet inqilabigha qatniship, uch wilayet waqitliq hökümitining qural _ yaragh sétiwélish idarisining bashliqi, pul chiqirish idarisining bashliqi, merkizi banka mudiri  qatarliq wezipilerni ötep uch wilayet hökimiti teripidin ikki qétim inqilab ordini bilen teqdirlinidu.

“Azadliqtin “ kiyin milletler institutida terbiylinip, aptonom rayonluq soda _ sana'et birleshmisining mu'awin bash katipliq wezipisini öteydu.

1955 _ Yili Musabaylarning tére zawuti soda tijariti bilen hökümet xususiylar shérikchilikige ötkendin kiyin, Abduleziz Musabay memliketlik soda _ sana'etchiler birleshmisining heyet ezasi, aptonom rayonluq siyasiy kingesh ezasi. Aptonom rayonluq soda _ sana'etchiler birleshmisining mu'awin mudiri, Urumchi sheherlik yémeklikler shirkitining mudiri qatarliq wezipilerni öteydu. Qalghan warislirimu öz layiqida étibar bérishke muyesser bolidu.[4]

Hazir ürümchide Bahawudunbayning oghli Abduleladin  bolghan newrisi Obulhesen II  Musabay  tijaritini memliket ichi _ sirtigha kéngeytip ata izigha warisliq qilmaqta.

(Bu yazmilar, 1980-yillarda neshir qilinghan  Shirip xushtarning:  Musabaylar a'ilisi we karxanisi digen kitabi, we ili oblastining  arxibidiki "Musabaylar arxibi " din  élindi.  Arxiplar 1980-yillarning axirliri bir nechche Uyghur ziyaliyliri we Abduqeyum Musabayning korushige ruxset qilinghan.)

Ghulja shehiridiki Musabay Kon-xurum  zawutini Husenbay haji bilen Bahawudunbay  ikki qerindash hemkarliship qurran. buningda Husenbay hajimning pay nisbiti %54, Bahawudunbayning  pay nisbiti %46 bolghan.

1978-yili Musabay  Ailisining  Kon -xurum zawutidiki payi eng axiirqi qetim teqsimlenɡende, payning %54 ni Husenbay hajimning  ewladlirigha, %46 ni Bahawudunbayning ewladlirigha teqsim qilghan idi.

bu mezkur Ailining pay hoquqini teqsimleshtiki tunji we axirqi qetimliq herikiti bolup qaldi, chunki keyinche Xittay hukumiti Musabay  a'ilisining kon-xurum  zawutini oz ichiɡe alghan barliq mal-muliklirini  musadire qilghan idi. bir qisim ailie ezalirini tutup,  uzun yilliq turmige tashlidi.

Aka -Uka Musabay  Husenbay we Bahawudunbay — sodisini xeliqaragha kengeytish bilen birge, yurtidimu muqim soda merkezlirini qurran.

ular  yene Uyghur  Maarip  islahatigha zor ehmiyet bergen we meblegh salghan idi.

Uyghurlarning medeniyet sewiyesini osturrushke alahide ehmiyet bergen idi.

1920-yilidin 1934-yilirighiche  bolghan, yeni Sherqiy Turrkistan (Shinjang) da weziyet muqimsiz bolghan mezɡilde, Musabay  Ailisi oz sodisining normal  yurishige  kapaletlik qilish,  hemde ishchilarni muqim xizmet we ma'ash bilen teminlesh uchun ,  ozliri quyup tarqatqan altun we mis tengɡilerni ishletken idi . Ular altundin yambu quyup, xelq-ara sodida ishletken,  mistin tengge basturup,  oz yurtidiki sodida ishletkeken. Ishchilarning maashini ozliri quyup tarqatqan mis tengge bilen otigen.

Ili (Ghulja) shehiride Musabay  kon-Xurum zawuti qurulushi bilen teng, Musabay qerindashlar — Husenbay hajim we Bahawudunbay jem'iy besh chong orunni  bille tesis qilighan:

1. Merkiziy bashqurush merkizi mejmu’esi — ular buni «Kontor qoru» dep  atighan;  putun tijaretliri mushu orundin bashqurilatti. Bu  putun tijaretlerni bashqurush  merkizi orun idi.  orni bugunki Ghulja sheherlik Xeliq meydanining orni,  burunqi Ghulja  sheherliq  saqchi qilinghan  kona bina. Bu bina bir qewetlik usti qangaltirliq, igiz selinghan bina  idi.

2. Zawut mejmu’esi — ular buni «Zawut qoru» dep  atighan; orni bugungiche  Ili tire zawuti dep atilip kelgen zawud orni.

3. Mektep mejmu'esi — ular buni «Mektep qoru» dep  atighan;  Uyghur diyaridki Tunji texnokom mektep mushu orunda Musabaylar ailisi teripidin  qurulghan, orni bugunki Ilie pidagoka uniwersiti.

4. Aile paaliyetliri  Uchun ishlitilidighan mejmu'esi.  bu yerde putun aile ezaliri birlikte turghan, balilarni, newrilerni teng  terbiyelep chong qilghan.  ular buni «Bagh qoru» dep  atighan.  Orni  bugunki Ili oblasliq partikom qorusi.

5. Moyka mejmu’esi. Export qilinidighan yungni yuyidighan yung yuyush orni. “ Moyka Qoro” dep atilatti. Orni Bagh qoro bilen xoshna, bugunki Ghulja sheherlik dosluq dohturxanining keynige toghra kelidu.

1949-Yili, Hittayly Uyghurlarning wetini Sherqiy Turkistanni besiwalghanda, Musabaylarning barliq mal-Mulkini, yuqarda atap otulgen 5 qoruni we barliq yer-muluk, charwilirini musadire qilghan. Bir qisim musabay ewladlirini uzun muddetlik turmilerge solighan.

*******

Musabaylar  jemeti  diyilgende  Husenbayhajim we Bahawudunbayning ewladlirini korsitidu. Chunki bu ikki aka -Ukka Musabay digen ailiwi namni qollinip, shu ailiwi nam bilen  bille tijaret qilghan.

Saudi arabistanning Medine shehride  bir mulki bar , we  Mekka shehiride uch yeri ( weqpe oyi)  bar , Ularni  «Musabaylar weqpisi» = «Musabays fondi» dep atighan.

«Musabaylar weqpisi» -«Musabay fondi».  hej dewride we umrede hej qilghuchilarning  ishlitishi uchun, Husenbayhaji  hajge  barghanda,  “Musabay qerindashlar” shirkitining ortaq meblighige  bu weqpilerni setip alghan iken.  Bu muluk Aka-Uka Husenbayhajim we Bahawudunbaylarning ortaq tijariti hesabigha elinghan muluk.  Mirasxorliri Husenbayhajim we Bahawudunbayning ewladliridur. Mekka shehridiki uch oy  Meschit  Haremge intayin  yeqin.  Makkidiki oylerning adresi:

The three residential buildings located in Makkah Al-Mukarramah, Al Shulaibika District, Zuqaq Al-Hafra, and subsequently endowed as a Waqf on 16 Dhu al-Hijjah 1324 AH.

Madina shehridiki  oyni Husenbayning  chong oghli Sawud musabay 1960-yillarda setiwetken  iken.

Makka shehridiki  Musabaylar  weqpi 2000-yillarda meschit Heram kengeytilɡende  cheqiwetilɡen.

***************************************

1.Musahaji oghli Husenbay hajining  perzentliri

Husenbay hajining bir  nechche ayalidin 7 oghul, 2 qiz, jemi 9 perzenti bolghan.

1949- yili Hittay Komunist tajawuzchiliri Uyghurlarning ana wetini Sherqiy Turkistanni besiwalghandin keyin, Musabaylar jemetining kop qisim ezaliri dunyaning her qaysi jaylirigha sergerdan bolup kochup ketken. Shu qatarda Husenbayning perzentlirimu dunyaning her yerige  kochup ketken.

1 Sawut Afandim Sawut Afandim uzaq mezgil Xittayning Tianjin shehride turghah. 1940-yillarning axirlri ailisi bilen Turkiyege kocup ketken. 1972- yilli,   Turkiyede wafat boldi
2 Abdulaziz afandim

(Abliz Afandim )

1983-yili Urumchide wafat boldi.  Urumchidiki bugunki Dihqanchiliq nazaret Abliz Musabayning qorusi idi
3 Abdulmajit Afandim

(Mijit Afandim)

1950-yillarning axirliri ailisi bilen  sabiq sowet ittipaqigha kochup ketken. 1980- yillarning bashlirda Tashkentte wafat boldi.  Mediniyet nazaretning qarshisidiki ittipaq yolining doqmushidiki qoru Mijit Musabayning qorusi idi.
4 Abdulahat Afandim

(Ablet Afandim)

1987-Yili Ghuljida wafat boldi. Ghulja Gelenter bazarning otturidiki qoru Ablet Musabayning qorusi idi. Ablet Musabay Turkiyede oqup, 1930- yillarning otturliri Sowet ittipaqi bilen wetenge qaytish yolida, Sowet Rusliri Ablet Musabayni Panturkist, Turkning jasusi dep tutup, Sibiryege paliwetken. Ablet Musabay Sibirye turmisidin sut ekilidighan  Rus ayal bilen sozliship, sut tungining ichige  (bir machining putun qismigha orunlashturulghan  chong tung) mokup, turmidin qachqan, andin sibiryedin otup, altay taghliri arqiliq wetimizning Altay shehrige kelgen. U bu uzun, mushkul yolni, sut satquchi ayal Bergen bir parche  qezini kunde bir tilimdin kesip, qaynitip, suyige ot-choplerni selip ichip, yawa miwilerni yep, hayat qalghan. 1930-yillrning axirliri   Ghuljigha saq salamet yetip kelgen.  Ablet Musabaymu Hittay Komunistilir Ghuljigha kelgende, wetende qalghan bashqa Musabaylar aile ezaliri qatarida tutqun qilinip, turmige tashlanghan. 1978- yildiki Hittaydiki siyasiy islahattin keyin qoyup berilgen.
5 Telet Afandim 1950-yillarning otturliri Hittay rehbiri Wanjinni aldap, Urumchidin shangxayge berip, u yerdin Xongkong arqilip, Turkiyege qechip ketken. 1999- yili Saudida wafat boldi. Istanbulgha depne qilindi.  Urumchidiki Mediniyet Nazaritining qarshisidiki, Ghuljiliqlar Mehmanhanisining yenidiki qoru, Telet musabayning qorusi idi. Telet Musabay Musabaylarning bashqa perzentliri bilen birlikte Istanbulda oqughan, 1930-yillarning bashlirida oqush putturup, wetenge qaytish yolida, Hindistanning Bombay shehride, bir mektepte  bir mezgil oqutquchiliq qilghan. 1933- yili 12- Noyabirda Qeshqede qurulghan 1-qetimliq Sherqiy Turkishtan Jumhuriyitining  hokumet kabinitigha qatniship, bash katipliq wezipisini otigen.  ( Hittayni qoyup qachqan hekayisi qoshulidu. )
6 Ablay Afandim

(Abdulhey afandim),

Turkiyede Ilham Musabay dep atalghan iken.

Turkiyede wafat bolghan. Perzentliri yoq. Bashqa melumat yoq.
7 Dilnawaz Henim Fransiyede wafat bolmish, perzentliri yoq. Bashqa melumat yoq.
8 Nilufar Henim Engiliyede wafat bolmish.Perzenti yoq. Bashqa melumat yoq.
9. Fikrat Afandim Yaponiyede wafat bolmis. Perzenti yoq. Bashqa melumat yoq.

2.Musahaji Oghli Bahawudunbayning  Perzentliri

Bahawudunbayning 10 din kop ayalidin 4 oghul, 10 qiz, jemi 14 perzenti bolghan.

1 Ismayil Afandim 1979- yili qishta, Urumchide wafat bolghan, Ismayil Musabayning oyimu  Urumchidiki Medinyet nazaritining udulidiki  1970- yillar mishkap  zawudi qiliwetilgen  qoruning orni idi.  Ismayil  Musabay 1944- yili ghuljida qurulghan 2- qetimliq Sherqiy Turkistan Jumhuriyitining merkizi banka mudiri we qoral -yaraq setiwelish  boliming mudiri   bolghan.  Musabaylar ailisidiin 2-qetimliq Sherqiy Turkistan Jumhurihitining qurulishi we besh yil put tirep turush jeryanida berilgen yardemlerning hemmisi ismayil Musabay, Mijit Musay, Abliz Musabaylarning imzasi bilen berilgen.
2 Abduqeyyum Afandim

(Qeyum Afandim)

1984-yili Urumchide wafat bolghan, Qeyum Musabayning qorusi Ghulja sheherning Meshrepbay kochisigha kirip, ongdiki 3- qoru idi.Qeyum Musabay bashqa Musabay ewladliri bilen  bille Istanbulda oqup, yene Germaniyede we keyin Moskiwadimu oqughan iken.
3 Abdulela Afandim 1995-yili 5-dekabir, Ghuljida wafat bolghan. Abdulela Musabay Musabaylarning oghulliridin chetke chiqip oqumighan birdin -bir perzentidur.  Abdulela Musabay putun Musabaylarning Artush, Qeshqer tewesidiki yer, charwa -mal, soda dukkanlirigha mesul bolup, Musabaylarning yurti iqsaqtiki Musabaylarning qedimi qorusida qalghan. 1940- yillarda Abdulela Musabay Ghuljida  bir mezgil turghan. Shu waqitta Musabaylar Tire zawutida yardemchi boghalter bolghan iken.   Ghuljidiki qorusi Nowigordda iken.  Hittaylar wetinimizge besip kirip, Urumchige kelgende, Abdulela Musabay Artush iksaqqa ketken, Hittaylarlar  wetinimizning Jenubigha kelgende, bashqa Uyghur serhilliri, bayliri bilen  birlikte tutqun qilinghan, jemiy 15 yil qamaqta yatqan, ahirqi qetim tutqun qilinp, olum jazasigha hokum qilinip, 2 yil kechikturup Ijra qilish mezgilide, 4- perzenti  Obulhesen II Musabay  1972- yili yazda  Qeshqer kerembagh dohturhanida dawaliniwatqan yeridin  oghurlap elip qechip ketken. Shundin keyin, Urumchi, Ghuljilarda mokup yashighan, 1978- yili  xittay siyasiy islahatidin keyin, tutush emeldin qalghandin keyin, normal hayatini Ghuljida dawam qilghan.1983-yili Jiyeni Abuhaliq bilen bille Hej wezipisini tugutup, Pakistan bilen wetenge qaytip kelgen.  Qeshqerdiki Musabaylargha ait  Enjan kochisidiki 1970-yilliri bir mezgil osteng boyi mehelie komitete  qilip ishlitilgen, bir mezgil dohturhana qilip ishlitilgen bir qoruni Hokumetke eriz qilip alghan.  1983-yili kuzdin 1995-yili  yazghiche shu qoruda yashighan. 1995-yili salametliki nacharliship, Ghuljigha perzentlirining yenigha yenip chiqqan. We 1995- yili  5- dekabirda ghuljida wafat bolghan.
4 Fuat Afandim Fuat Musabaymu Istanbulda oqughan, 1955- yili bashqa Musabay ailisidikilerge ohshash , ailisi bilen Sowet ittipaqigha kochup ketken. 1989- yili qishta, Almatadin Urumchige weten ziyaritige kelgende, Urumchide wapat boldi.  Apisi Hediche hanim, Bahawudunbay Musabay Turkiyege barghanda Turkiyede owlinip, wetenge-Ghuljigha ekelgen ayali.  Musabay ailisidikiler Hediche Hanimni

“ Hanim apa” dep ataytuq.  Hanim apa Turk wetendishi bolghanliqi uchun, 1974-1975- yilliri Fuat Musabayning dada bashqa ogey inisi  Sedat bilen Turkiye kochup ketken. 1980-yillarning ahirliri Istanbulda wafat boluptu.

5 Qizliri:    Zuwari Henim Zuwari Henim  1930- yillarda Saudigha ketiptiken. Saudida wapat boluptu. Bir oghli Sabir  Hajim Jiddide turatti, 1990- yillarning ahirliri wafat boluptu. Chong oghli Abdulhaliq haji Ghuljida qalghan iken. Abdulhaliq 1983- Yili Taghishi Abdulela Musabay bilen bille hejge berip, inisi Sabir hajini korup keldi. Hej wezipisini tugutup kelgen.
6 Rehime Henim Tashkentte wafat bolmush.bashqa melumati yoq. Eger bilguchiler bolsa, toluqlap qoysa, Hursen bolimiz.
7 Buwi Maryam Henim

(Bumeriyem henim)

Buwi Meryem Henimning  Yoldishi Yunus Mahmut, bir qizi bolghan, ismi Mahparat, Tashkentke kochup ketken.  Mahparatning yoldishi  Ehmetjan Qasimining qoghdighuchisi Gheni  Kerimop . 1949- yili Ehmetjan qasimi  qatarliqlar bilen atalmish ayrupilan qazasida wapat boldi. Tashkentte Mahparat Henimning Edihem, Gulnar, Gulniyaz  digen perzentliri , we bularning perzentliri bar. Kam qalghan yerliri bolsa,  bilidighanlar toluqlap qoysang  Hosh bolimiz
8 Patigul Henim Patigul Henim Husenbayning chong oghli Sawut Musabayning repiqisi, ikkilisi Istanbulda wapat boldi. Bularning Jawud dep bir oghli bar,1998- yili  Almatada wafat boldi. Tursinay dep bir qizi bar, 2000- yilliri Istanbulda wafat boldi.
9 Shemshiqemer Henim Shemshiqemer Henim Husenbayning 2- oghli Mijit Musabayning repiqisi. Ikkilisi  1980- yillarda Tashkentte wafat boldi. 6 perzenti bar. Hemmisi Tashkentte, we ularning perzentlirimu Tashkentte.
10 Ruqiyegul Henim, Apisi Rebegul Hanim. Ruqiyegul Henim Husenbayning 3-oghli Abliz Musabayning repiqisi. 1970-yillarning bashliri Urumchide wafat boldi. 8 perzenti bar , chong qizi Tashkentte idi, 2021- Yili wapat boldi. 3-perzenti Fredon Bishkekte idi, 2000- yillarda wapat boldi. Qalghanliri  Urumchide, ularning perzentlirimu Urumchide. Abliz Musabayning oz waqtidiki  harwuchisi Emetjan akining bayaniche; Ruqiyegul Henimning anisi  Rebegul Hanim Bahawudunbayning ayallirining ichide bek kelishken ayalmish. Ghuljidiki  Musabaylarning Bagh qorosida( bugunki ili oblastliq partikom qorosi) putun Musabaylarning hatunliri, kelinler,  balliri we newrilerning  yighilip bille turudighan qorusi iken. Rebegul Hanim Musabay ailisining Hatunlar beshi ikentuq. (Bash haton iken). Emetjan akining bayaniche, bek guzel hatun ikentuq.
11 BuwiSara Henim

(Busara Henim)

Busara Henimning hayati heqqide we perzentilir heqqide melumat yoq.  Bilidighanlar toluqlap qoysa, hursen bolimiz.
12 Beliqiz Henim Beliqiz Henimning Perzenti yoq. 1990- yillarning ahirliri Ghuljida wafat boldi. Oyi Ghulja sheher quduq mehellide idi. ququq mehellidiki shu ququqluq munchining  yenidki qoro idi.  Beliqiz Henim 1940-yillarda wetnimiz sherqiy turkistandin Hittayning Nenjingde chaqirilghan millet wekiller qurultiyigha Ghulja wekilliridin biri bolup, Nanjinggha berip, Hittayning qurultiyigha qatnashqan, shu qetimliq qurultay wekili bolup, qurultay ezasi wezipisini otugen iken.
13 Safura Henim Safura Henim  Abdulela Musabayning Ana bir qerindishi. Apisi Pashahanni Bahawudun Musabay  bir qetimliq Yawrupa sepiridin  qaytashida, Ozbekistanning ozgen shehride owlinip, Artush iksaqqa ekelgen, keyin bille Ghuljigha elip chiqip ketken.  Safura Henim 1955-yili Sowetler ittipaqigha koghup ketken. Tashkentning topidiki chirchiq rayunining bostanliq meheliside turatti. 2000-yillarning bashlirida Tashkentte wafat boluptu.  Perzentliri Shawket, Rexim, Kerim we bir qizi bar, ular we ularning perzentliri Tashkentte.
14 Ismi namelum bir qizi Bahawudunbayning bir qizi.  Uyghurlarda saqlinip keliwatqan nachar adetlerdin biri bolghan “oghul perzentke kop miras, qiz perzentke az miras “ weswesining  qurbani bolup ketken.  Bahawudunbayning bir ayali Qeshqerde hamildar qalghan iken, Bahawudunbay Ghuljigha chiqip ketip, qaytip kelelmey ghuljida wapat bolghan. Hamildar bolghan Ayalining uruq- tuqqanliri, Oghul perzent bolsa kop miras tegidu, dep, bu qizning tughutida bir oghulgha almashturuptu. Oqulning ismi Abdukerim. 1970-yillarning bashlirida bu Abdukerim apisi bilen Urumchige kelip Bahawudun Musabaylarning Urumchidiki perzentliri ustudin miras dawasi qiliptu. Qeshqerdiki shu mehelidiki jamaetning Urumchige yetkuzgen melumatliridin urumchidiki Bahawudunbayning chong oghli Ismayil Musabay hewerdar bolghan iken, Urumchi sheherlik Tengritagh royonluq  sotta, Abdukerimning Bahawudunbayning oghli emesliki, belki Bahawudunbayning qizining ornigha almashturuwetilgen yalghan Musabay ewladi ikenlikini jamaettin kelgen yazma hetler bilen ispatlaptu, Urumchi sheherlik, Tengritagh rayonluq sot Abdukerimning Musabaylar ewladi emesliki heqqide hokum qiliptu.

1980-yillarning bashlirda, siyasiy weziyet bir az eslige kelgen dewir. Abdulela Musabayning perzelirining  iqtisadiy ehwali pewquladde yahshi bolghan dewir. Abdulelaning perzentliri qeshqerde ghayip bolup ketken Bahawudunbayning qizining iz derikini qiliptu. Bir uchurlarda tepildi diyilgen, emma keyin eniq bir melumat Bahawudun  Musabaylar ailisige bildurulmidi.

3.Musahaji oghli Obulhesen I  ning perzentliri

Obulhesen I Musabay 1933- yili 12- noyabir qeshqerde qurulghan birinji Sherqiy Turkistan Jumhuriyitining soda ministiri bolghan. 1934- yili Shingshisey teripidin olturulgen. Obulhesen I Musabay Aka uka Musabay Husenbay we Bahawudunbayning ana bashqa ukisi, we birdin bir  “Musabay “  digenning famile qilip qollanghan qerindishi.

1 Himit Haji Ghulja sheherde wapat boldi. Perzentliri Ghuljisa
2 Musahaji Ghulja sheherde wapat boldi ,Perzentliri Ghuljisa
3 Abdighopur Qeshqer shehride wapat boldi. Qeshqer Tawuzlida turatti. Balliri, newriliri helihem qeshqerde.
4 Sultanselim Ghulja sheherde wapat boldi , Perzentliri Ghuljisa
5 Huseyin Ghulja sheherde wapat boldi , Perzentliri Ghuljisa
6 Tursun Tursun Kozeynek depmu qoyidu. Ayali Rizwan hanim. Ular ailisi bilen Austrialiyege kochup ketken iken. Tursun Austrialiyening Adelay shehride wapat boluptu. Ikki qizi Gulmire, Nadire ler Adelayda
7 Hebib Ghulja sheherde wapat boldi , Perzentliri Ghuljisa
8 Merpu Ghulja sheherde wapat boldi .Perzentliri Ghuljisa
9 Haji Henim Ghulja sheherde wapat boldi .Perzentliri Ghuljisa

4.  Musahaji oghli Hesamidin hajining perzentliri

1 Ableh Afendim 1955- yili Ableh efendim  ailisi bilen Bishkekke kochup ketken. 1980- yillarda Bishkekte wapat boldi. Perzentliri Abdirshit, Sayide, Peride, Abdirepiq, Sajide, Gulride, Filoruz, Peruq.   Gulride bilen Filoruz Tashkentte, qalghanliri Bishkekte,  Peride Abliz Musbayning 3-oghli Fredonning hanimi, perzentlri Perhat, Nejla, Ruqiyegul,  bular Bishkekte.
2 Nurnisa Henim Nurnisa Henimning yoldishi Abdureyim baywetchi, qeshqerdiki Ahunbaynig newerisi, Qeshqerning dotiyi bolghan.  Nurnisa henimning: Ababekri (Bekri aka), Hisamidin, Omer, Ali, Metin qatarliq perzentliri bar. Kopinchisi Qeshqerde idi. undin keyinki hayatliri heqqide melumat yoq. Bilidighanlar toluqlap qoysa, hosh bolimiz.
3 Halide Henim Halide Heminning ailise heqqide melumat yoq, bilidighanlar toluqlap qoysa Hosh bolimiz

5.  Musahaji qizi Hepira Henimning  perzentliri

1 Hetira Henim Hetira henim perzenti: Rabiye Henim. Rabiye Hemim Rishithajining ayali. (Rishit haji we Rabiye henim Istanbuldiki Nighmet Rashidining  dadisi we apisi). Rishit haji Omera Henimning qizi  Reyhan henimning oghli.
2 Memetreyim (Ghuljida Metreyim bay dep atilidu) Metreyimbayning perzentliri: Dilepurus, Dilara (Dilara henim Husenbay oghli Ablet musabayning hanimi). Adile ( Adile ghuljidiki Nazarip dohturning ayali). Husseyin , Dilepurus. (Dilepurusning perzentliri: Orghan, Dilnur, Abdursul, Ilwan. Orghanning Gulmire, Nawara ikki qizi Amerikida
3 Heliche Henim Heliche henimning ailisi heqqide melumat yoq, bilidighanlar toluqlap qoysa hosh bolimiz

6.  Musahaji oghli Abdulla haji ( Ablahaji) perzentliri

1 Anwer Anwer (Anwer Musabay). 1944-yili, 12-noyabir Ghuljida Qurulghan 2-Sherqiy Turkistan Jumhuriyitining Maliye ministiri bolghan. 1955-yili  ailisi bilen Tashkentke  Kochup ketken.  Tashkentte Ilihan Tore bilen Hemdastirhan bolup otken. 1980-yillarning ahirliri  Tashkentte wapat boldi. Perzentliri Tashkentte.  Anwer   aka -uka Husenbay, Bahawudunbaylarning  qerindashlirining balliri ichide birdin bir “Musabay” ni famile qilip qollanghan ikkinji ewladdur.
2 Ismet Ismetmu Ailisi bilen Tashkentte.
3 Ibrahim Ailisi heqqide melumat yoq. Bilidighanlar toluqlap qoysa, hursen bolimiz
4 Ahmet Ahmet  awwal qeshqer neshiryatida  xizmet qilatti. Keyin 1980- yillarning otturliri  Aptonom rayonluq Heliq neshiryatigha yotkilip kelgen. . Ayali Dilber Abliz Musabayning 2-qizi. Umu Heliq neshiryatida ishligen.  Perzentliri Urumchide. Ikki newrisi Kanadada iken.

7.  Musabay oghli Imammuhammed perzentliri

1 Memeteli (Memtili) Memtilimu Ailisi bilen Almatigha kochup ketken. Almatida Azat, Nijat oghulliri bar. Tashkentte bir qizi bar ( Nijattin chong, Mijit musabayning oghli Yalchinningh Xanimi)
2 Abdirahman Abdirahmanning bir kozi ajizraq idi. Ghulja Heliq meydaninig ornida, qizilbayraq soda dukkini terepte oyi bar idi. 1970-yillarning axirlir cheqiwetildi. Perzentliri heqqide melumat yoq. Bilidighanlar toluqlap qoysa hosh bolimiz. Apisi Ustun Artushqa berip kelip turatti ( belkim ustun artrush Qayraqliq bolushi mumkin).
3 Zeynisa Zeynisaning bir oqhul, bir qizi ba iken:  oghli Toqsunhajim ( Toqsunqara depmu qoyatti, 1970- yilliri ili mehmanhanisining mudiri/jinglisi idi. Toqsunhajimning chong qizi Ablet Musabayning oghli Henjerningh Hanimi. Toqsunhajimning oyi Ghuljidiki kona Loju kinohanining yenidiki kochida idi. Seypidin azizning akisi bilen bir mehellide idi.  qizi Hanqiz (Almatida), yoldishi Abduqadir, Uyghuristan teshkilatining katibi idi. chong qizi Taskentte Mijit musabayning oghili Tewpiqningx animi. Kichik qizi Guljekre, Almatada, yoldishi Otkur.  

8.  Musahaji qizi Omera hanimning perzentliri

Omera hanimni: Husenbayning singlisi, Bahawudunbayning hedisi diyilmekte.

1 Reyhan Henim Reyhan henim perzentliri:   Abdireyem hajim,  Rishit hajim, Minewer Henim. Abdireym Hajim Saudi Arabistanda Herbiy General bolghanmish, perzentliri Saudida.  Rishit haji : hanimi Rabiye henim, Rabiye hemim Hetira Henimning qizi.  

Rishithajining perzentliri: Amine ( Bortala oblastida), Tursun (dohtur, Urumchide), Reyhan

(Dohtur, Ghuljida, oghli Hebibulla, istanbulda). Nighmet (dohtur, Istanbulda, 2021- yili Hittay virusi bilen wapat boldi.)

Nighmet dohturning ayalimu newer  tuqqanlirididin, Pakistandiki Minewer henimning ewladliri. Jawdet (Ghulja 2- otturida matimatika mualimi), Zordun (Ghuljida), Neziye (1970-yili Pakistangha Minever henimning  (hammisining) oghligha toy qilip  chiqip ketken, qizi istanbuldiki Hebibullamning hanimi).

Minewer Henim Ailisi bilen Pakistangha chiqip ketken iken. Perzentliri helihem pakistanda.

2 Haji Henim Haji Henim Perzenti: Seynihajim, Ailisi bilen iksaq seyqiste idi. ayali Hanzorahan,Umu tuqqini idi .

Qeshqer orda beshida turushluq Ayshemhan, Ayshemhanning oghli Memetzunun,  bularmu mushu Omera hanimning newere-chewriliridur.  



PART III

ESTUBLISHING THE MUSABAY FAMILY





References: Bu yazmilar, 1980-yillarda neshir qilinghan  Shirip xushtarning:  Musabaylar a'ilisi we karxanisi digen kitabi, we ili oblastining  arxibidiki "Musabaylar arxibi " din  élindi.  Arxiplar 1980-yillarning axirliri bir nechche Uyghur ziyaliyliri we Abduqeyum Musabayning korushige ruxset qilinghan.), ikkinji menbe: Yalqun Rozining"Lay qel'e" digen kitabidigha asasen tuzuldi. Musabaylar ailisining tizimliki: Nuri(Nurmemet) Musabayning nechche on yildin beri toplighan ailiwi ezalirigha ait uchurlar hatirisigha asasen retlep chiqildi.

[edit]